Bölüm 5 — Kargo ve Lojistik
Bu bölüm, Shipots'taki kargo akışının tüm aşamalarını anlatır: kargo türlerini ve kargo ürünlerini tanımlamak, bir sefere bağlı manifest oluşturmak, manifest üzerinde kargo kalemleri ve ek masrafları yönetmek ve manifest durumunu ilerletmek.
Modüldeki sayfalar:
- Kargo Tanımları (
/cargo-definitions) — Kargo türleri ve kargo ürün kataloğu - Manifestler (
/cargo) — Manifest listesi, filtreleme, oluşturma - Manifest Detay (
/cargo-manifest?id=X) — Tek bir manifestin tüm detayları - Kargo takibi — Harita üzerinde gemi konumu (bkz. Bölüm 4.5)
İpucu: Bir manifesti sağlıklı oluşturabilmek için önce kargo türleri ve gerekiyorsa kargo ürünleri tanımlanmış olmalıdır. Kurulum sırası: Bölüm 5.1 → 5.2 → 5.3.
5.1 Kargo Tanımları
Sol menüden Kargo → Kargo Tanımları ile açılır (URL: /cargo-definitions).
Bu sayfa iki sekmeden oluşur:
- Kargo Tanımları — Ürün/kalem bazında kargo kataloğu
- Kargo Türleri — Standart kargo tipleri (Genel, Konteyner, Dökme, Sıvı, Tehlikeli vb.)
[ŞG: Kargo Tanımları sayfası — üst sekmeler, kargo ve kargo türleri tabloları]
5.1.1 Kargo Türleri (Types)
Kargo türleri, bir kargonun kategori, birim ve varsayılan ölçüleri için şablon görevi görür. Bir kargo veya manifest kalemi eklerken önce tür seçilir, tür bilgileri (birim başına ağırlık, hacim vb.) otomatik dolar.
Yeni tür ekleme
- Kargo Türleri sekmesine geçin.
- Sağ üstteki ➕ Yeni Tür düğmesine tıklayın.
- Açılan modalde alanları doldurun:
| Alan | Açıklama | Zorunlu |
|---|---|---|
| Ad | Tür adı (örn. "40' HC Konteyner") | ✅ |
| Kod | Kısa kod (örn. "40HC") | ✅ |
| Birim | TON / CBM / TEU / PCS | — |
| Kategori | Genel / Konteyner / Dökme / Parça Yük / Sıvı / Tehlikeli | — |
| Renk | Renk kodu (listede görsel ayrım için) | — |
Boyut ve Ağırlık bölümü:
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Uzunluk / Genişlik / Yükseklik (m) | Tür için tipik dış boyutlar |
| Maks Ağırlık (ton) | Türün taşıyabileceği maksimum ağırlık |
| Dara (ton) | Boş tarası |
| Hacim (m³) | Toplam hacim |
Birim Başına Çevrim:
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Birim Başına Ağırlık (ton) | Bir birimde ne kadar ton (örn. "1 TEU = 21.77 ton") |
| Birim Başına Hacim (m³) | Bir birimde ne kadar m³ (örn. "1 TEU = 33.2 m³") |
Diğer:
- Tehlikeli madde — IMDG / ADR sınıfındaki türler için işaretleyin
- Aktif — Varsayılan işaretli; pasif yaparsanız seçim listelerinde görünmez
- Açıklama — Serbest not
- Kaydet düğmesine tıklayın.
Varsayılan türleri yükleme
Kargo Türleri sekmesinin üst sağ köşesinde 🗃️ Varsayılan Yükle düğmesi vardır. Bu düğme, sık kullanılan standart türleri (20' konteyner, 40' konteyner, dökme yük, yakıt vb.) tek tıkla sisteme ekler.
İpucu: Yeni kurulumda önce "Varsayılan Yükle" ile başlayın, ardından firmanıza özgü türleri ekleyin veya mevcutları düzenleyin.
Türler tablosu sütunları
| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| (renkli nokta) | Tanımlanan türün rengi |
| Ad | Tür adı |
| Kod | Kısa kod |
| Kategori | Genel / Konteyner / Dökme vb. |
| Birim | TON / CBM / TEU / PCS |
| Boyut | Uzunluk × Genişlik × Yükseklik |
| Birim Ağırlık / Birim Hacim | Çevrim değerleri |
| Tehlikeli | ✓ veya — |
| Durum | Aktif / Pasif |
5.1.2 Kargo Kayıtları (Ürünler)
Kargo tanımları, sık taşınan somut ürünler için bir kataloğdur. Örneğin "Buğday – Rus menşeli", "Konteyner No X123 – Elektronik".
Yeni kargo ekleme
- Kargo Tanımları sekmesinde ➕ Yeni Kargo düğmesine tıklayın.
- Açılan modalde:
| Alan | Açıklama | Zorunlu |
|---|---|---|
| Ad | Kargo adı | ✅ |
| Tür | Daha önce tanımladığınız türlerden biri (5.1.1) | — |
| HS Kod | Uluslararası Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Numarası | — |
| Ağırlık (Ton) | Ondalıklı (kg hassasiyeti için 0.001) | — |
| Hacim (m³) | Ondalıklı | — |
| Paketleme | "palet / çuval / dökme" gibi serbest metin | — |
| Uzunluk / Genişlik / Yükseklik (m) | Paket boyutları | — |
| Tehlikeli Madde Sınıfı | IMDG sınıfı (örn. "3", "6.1") | — |
| UN Numarası | Tehlikeli madde UN kodu | — |
| Notlar | Serbest metin | — |
İpucu: Tür seçtiğinizde türdeki varsayılan ağırlık, hacim ve boyut değerleri forma otomatik kopyalanır. Gerekiyorsa üstüne yazarak değiştirebilirsiniz.
- Kaydet düğmesine tıklayın.
Kargo tablosu sütunları
| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| Ad | Kargo adı |
| Tür | Bağlı kargo türü |
| HS Kod | Tarife kodu |
| Ağırlık (T) | Ton cinsinden |
| Hacim (m³) | m³ cinsinden |
| Boyut | Uzunluk × Genişlik × Yükseklik |
| Paketleme | Paketleme biçimi |
Her satırın sonunda ✏️ Düzenle ve 🗑️ Sil düğmeleri vardır.
5.2 Manifest Listesi
Sol menüden Kargo → Manifestler ile açılır (URL: /cargo).
Bu sayfa, sisteme kaydedilmiş tüm kargo manifestlerini listeler ve yeni manifest oluşturmanın başlangıç noktasıdır.
[ŞG: Manifest listesi — üstte filtreler, altta 10 sütunlu tablo]
Sayfa yapısı
Sayfa iki sekmeye sahiptir:
- Manifestler — Ana manifest listesi
- Raporlar — Dönemlik kargo raporları (yıl/ay bazlı)
Üst bilgi rozetleri
Sayfa başlığının sağında manifest sayılarının özeti (toplam, taslak, aktif, teslim edilmiş) renkli rozetler olarak görüntülenir.
Filtreler
- Durum filtresi — Çoklu seçim: Taslak, Rezerve, Yükleniyor, Yüklendi, Yolda, Vardı, Boşaltıldı, Teslim, İptal
- Gemi filtresi — Çoklu seçim
- Yükleyici filtresi — Çoklu seçim (cari hesap üzerinden)
- 🔄 Yenile — Listeyi yeniler
- ➕ Yeni Manifest — Modal açar (bkz. 5.3)
Tablo sütunları
| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| Manifest No | Benzersiz manifest numarası (otomatik veya elle) |
| Sefer No | Bağlı olduğu seferin numarası |
| Gemi | Seferin gemisi |
| Yükleyici | Borçlandırılan cari hesap (shipper) |
| Rota | Kalkış → Varış limanları |
| Sefer Tarihi | Sefer ETD tarihi |
| İşlem Tutar | Orijinal para biriminde toplam |
| TRY | Ana döviz (TL) karşılığı |
| Durum | Renkli durum rozeti |
| (son) | Hızlı aksiyon düğmesi |
Bir satıra tıklayınca ilgili Manifest Detay sayfasına gider (bkz. 5.4).
Raporlar sekmesi
Raporlar sekmesinde yıl ve ay seçerek dönemlik kargo raporu alabilirsiniz. Bu rapor, seçilen dönemdeki manifest sayısı, toplam tonaj, toplam gelir (orijinal ve TRY) ve müşteri bazlı kırılım gibi verileri içerir.
5.3 Yeni Manifest Oluşturma
- Manifest listesi sayfasında sağ üstteki ➕ Yeni Manifest düğmesine tıklayın.
- Açılan geniş (modal-lg) pencerede:
[ŞG: Yeni Manifest modalı — sefer seçimi, shipper/consignee, tarihler, para birimi]
Alanlar
1. Sefer seçimi:
| Alan | Açıklama | Zorunlu |
|---|---|---|
| Sefer | Aktif / planlanan seferlerden birini seçin | ✅ |
Sefer seçildikten sonra sağda sefer bilgisi (gemi, kalkış-varış limanı, ETD-ETA) özet olarak görüntülenir. Sefer seçtiğinizde gemi ve rota bilgileri otomatik dolar.
2. Manifest kimliği:
| Alan | Açıklama | Zorunlu |
|---|---|---|
| Manifest No | Boş bırakılırsa otomatik üretilir | — |
| Konşimento (BOL) No | İsteğe bağlı | — |
3. Taraflar:
| Alan | Açıklama | Zorunlu |
|---|---|---|
| Yükleyici (Shipper) | Borçlu olacak cari hesap (müşteri) | ✅ |
| Alıcı (Consignee) | Alıcı taraf | ✅ |
Not: Yükleyici ve Alıcı listelerindeki kayıtlar Cari Hesap modülünden gelir (bkz. Bölüm 9.2). Listede aradığınız taraf yoksa önce cari hesap olarak kayıt edilmelidir.
4. Manuel rota (gerekirse):
Sefer seçilmediğinde veya özel bir rota tanımı gerektiğinde, gemi ve kalkış/varış limanları manuel olarak da seçilebilir. Sefer seçilmişse bu alanlar gri çıkar ("Seferden gelir") ve dolu kabul edilir.
5. Tarihler:
- ETD — Tahmini Kalkış
- ETA — Tahmini Varış
6. Finansal bilgiler:
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Para Birimi | USD / EUR / TRY (varsayılan USD) |
| Ödeme Şartları | FOB, CIF, "30 gün vadeli" gibi serbest metin |
7. Notlar — Serbest metin.
- Kaydet düğmesine tıklayın. Manifest oluşturulur ve otomatik olarak Manifest Detay sayfasına yönlendirilirsiniz.
5.4 Manifest Detay Sayfası
URL: /cargo-manifest?id=X (manifest listesinden satıra tıklanarak veya seferin detay panelinden ulaşılır).
Bu sayfa, tek bir manifestin tüm operasyonel ve finansal bilgilerini barındırır.
[ŞG: Manifest Detay — üstte 6'lı bilgi kartı, altta kalemler + olaylar yan yana]
5.4.1 Üst Bilgi Kartı
Sayfanın üstünde 6 bölümden oluşan büyük bir özet kartı bulunur:
| Bölüm | Görüntülenen |
|---|---|
| Yükleyici (Shipper) | Firma adı ve adresi |
| Alıcı (Consignee) | Firma adı ve adresi |
| Gemi | Gemi adı ve rota |
| Tarihler | ETD, ETA ve fiili kalkış (ATD) |
| Durum | Renkli durum rozeti, konşimento no |
| Toplam Tutar | Orijinal para birimindeki toplam (büyük rakam) + ana döviz karşılığı |
Üstte ayrıca:
- ← Manifest Listesi — Geri dönüş linki
- ✏️ Düzenle — Manifest üst bilgilerini düzenler
- Durum ilerletme düğmeleri — Akış adımına göre dinamik (bkz. 5.4.5)
5.4.2 Kargo Kalemleri
Sayfanın sol ana bölümünde yer alır. Bir manifest birden fazla kalemden oluşur (her konşimento satırı bir kalem).
Tablo sütunları:
| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| Kargo | Katalogdan seçilmiş ürün veya serbest açıklama |
| Açıklama | Detaylı açıklama |
| Miktar | Birim sayısı |
| Ağırlık (T) | Ton cinsinden |
| Konteyner | Konteyner numarası |
| Birim Fiyat | Orijinal döviz bazında |
| Döviz | USD / EUR / TRY / GBP |
| Kur | Ana dövize çevrim oranı |
| Tutar | Miktar × Birim Fiyat |
| Ana Döviz | Kur uygulanmış ana döviz karşılığı |
| (son) | ✏️ / 🗑️ |
Kalem Ekleme / Düzenleme
Tablonun sağ üst köşesindeki ➕ Kalem Ekle düğmesi modal açar:
[ŞG: Kalem Ekle modalı — kargo seçimi, miktar/ağırlık/hacim, birim fiyat ve kur alanları]
Ana alanlar:
| Alan | Açıklama | Zorunlu |
|---|---|---|
| Kargo | Katalogtan seç; yoksa boş bırakıp Açıklama yaz | — |
| Birim | TON / CBM / TEU / PCS / KG / LT | — |
| Açıklama | Serbest metin | — |
| Miktar | Ondalıklı | ✅ |
| Ağırlık (T) | Ton | — |
| Hacim (m³) | m³ | — |
| HS Kod | Tarife kodu | — |
Konteyner/takip bilgileri:
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Konteyner No | Konteyner numarası (örn. MSKU1234567) |
| Mühür No | Seal numarası |
| Marka/İşaret | Shipping marks |
Fiyatlandırma:
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Birim Fiyat | Orijinal döviz cinsinden |
| Döviz | USD / EUR / TRY / GBP |
| Kur | Ana dövize çevrim katsayısı |
| Kalem Tutarı | Otomatik hesaplanır: Miktar × Birim Fiyat |
| Ana Döviz Tutarı | Otomatik hesaplanır: Kalem Tutarı × Kur |
🔄 TCMB Kuru Alma
Döviz alanının yanındaki 🔄 simgesine tıklayarak o anki TCMB (T.C. Merkez Bankası) güncel kurunu otomatik çekip Kur alanına yazdırabilirsiniz. Manuel olarak bir kur girmek isterseniz üstüne yazabilirsiniz.
İpucu: Manifest tarihinden farklı bir tarihte TCMB kurunu almanız gerekirse, Kur alanını elle düzenleyebilirsiniz. Sistem her satır için ayrı kur tutar.
Kaydet düğmesine tıklayınca kalem eklenir; manifest toplam tutarı otomatik güncellenir.
5.4.3 Ek Masraflar (Sürşarjlar)
Kalemlerin altında Ek Masraflar tablosu bulunur. Yakıt Sürşarjı (BAF), Para Uyum Farkı (CAF), liman masrafları gibi manifeste eklenecek ek kalemleri buraya yazarsınız.
[ŞG: Ek Masraflar tablosu ve Masraf Ekle modalı]
Masraf Ekleme
➕ Masraf Ekle düğmesi modal açar:
| Alan | Açıklama | Zorunlu |
|---|---|---|
| Ad | Masraf adı (örn. "Yakıt Surşarjı (BAF)") | ✅ |
| Tip | Sabit Tutar veya Yüzde (%) | — |
| Değer | Tipe göre: tutar veya % | — |
| Notlar | Serbest metin | — |
Sabit Tutar seçilirse doğrudan girdiğiniz tutar toplama eklenir. Yüzde seçilirse kalemler toplamının o yüzdesi hesaplanır.
Tablo sütunları
| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| Ad | Masraf adı |
| Tip | Sabit / Yüzde |
| Değer | Girdiğiniz rakam |
| Hesaplanan | Otomatik hesaplanan tutar |
5.4.4 Olaylar (Zaman Çizelgesi)
Sayfanın sağ kolonunda manifestle ilgili olay geçmişi yer alır. Sistem bazı olayları otomatik kaydeder:
- Manifest oluşturuldu
- Durum değiştirildi (yüklendi, yolda, teslim vb.)
- Kalem eklendi / kaldırıldı
- Ek masraf eklendi
- Düzenleme yapıldı
Not Ekleme
➕ Not Ekle düğmesi ile manuel not ekleyebilirsiniz — özel yazışmalar, müşteri talimatları, gecikme nedeni gibi bilgileri kaydedebilirsiniz.
Olaylar listesi en yeni en üstte olacak şekilde sıralanır; her olayın yanında tarih-saat ve işlemi yapan kullanıcının adı yer alır.
İpucu: Zaman çizelgesi denetim amaçlıdır; bir sorun veya anlaşmazlıkta manifestin geçmişini açık biçimde gösterir. Önemli yazışma ve talimatları not olarak eklemek, ileride yaşanabilecek tartışmaları çözmeyi kolaylaştırır.
5.4.5 Manifest Durum Akışı
Manifest, üst kart yanındaki düğmeler üzerinden aşağıdaki durumlar arasında ilerletilir:
Taslak → Rezerve → Yükleniyor → Yüklendi → Yolda → Vardı → Boşaltıldı → Teslim
Her durum için:
- Bir sonraki durum düğmesi otomatik görüntülenir
- Düğmeye tıklandığında onay sorusu sorulur ("Manifest durumu 'Yüklendi' yapılsın mı?")
- Onaylanırsa durum ilerlerken olay çizelgesine kayıt düşer
- Sefer ile senkronizasyon: Manifest durumu değişince seferin kapasite hesabı (4.3.4) anında güncellenir
İptal: Manifest herhangi bir aşamada iptal edilebilir; iptal edilmiş manifest taşımacılıktan çıkarılır ama veritabanında kalır.
Dikkat: "Teslim" durumundan önceki herhangi bir adımda durumu geri almak sadece bir yönetici tarafından yapılmalıdır. Durum geri alındığında kur, tutar ve faturalandırma bilgileri tutarsız hâle gelebilir.
5.5 Kargo Takibi
Müşterilerin, seyir halindeki bir kargoyu takip edebilmesi için Takip sayfası kullanılır. Takip sayfasının nasıl çalıştığı Bölüm 4.5 — Sefer Takibi (Harita) içinde ayrıntılı anlatılmaktadır.
Özet:
- Takip sayfası, gemilerin gerçek zamanlı konumunu harita üzerinde gösterir.
- SignalR sayesinde konum güncellemeleri anlık olarak tüm kullanıcılara yansır.
- Gemiye tıklandığında konum detay kartı açılır: enlem/boylam, hız, yön, durum, bulunduğu liman.
Kargo sahibine sadece kendi kargosunun yolculuğunu paylaşmak istiyorsanız, harici bir takip linkinin oluşturulması ek bir geliştirme gerektirir; mevcut sürümde takip sayfası dahili kullanıcılara yöneliktir.
5.6 Tipik Kargo Akışı Özeti
Bir müşteriden gelen yükleme talebinden faturaya kadar olan süreç:
- Müşteri hazırlığı — Yükleyici/Alıcı cari hesap olarak kayıtlı mı? Değilse Bölüm 9.2.
- Kargo türü / ürün tanımı — Özel bir kargo türü gerekiyor mu? (5.1.1)
- Sefer — Uygun sefer var mı? Yoksa Bölüm 4.2 ile oluşturun.
- Manifest oluşturma — 5.3 ile yeni manifest açın.
- Kalemler — 5.4.2 ile kargo kalemlerini girin (TCMB kuru otomatik çekin).
- Ek masraflar — 5.4.3 ile varsa BAF, CAF, liman ücretleri ekleyin.
- Durum ilerletme — 5.4.5 akışına göre Rezerve → Yüklendi → Yolda → Teslim adımları.
- Faturalandırma — Manifest teslim edildiğinde faturaya dönüştürülür (bkz. Bölüm 9.4).
Bir sonraki bölüm: Bölüm 6 — Mürettebat Yönetimi.